Werkgevers selecteren pas afgestudeerde HBO'ers en academici 

drs A.W.M. de Groot & H.L. Tolsma

05-04-2000

  Info:

Aanleiding voor het onderzoek en vraagstelling In februari van dit jaar werd een onderzoek afgerond dat plaats vond bij de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) te 's Gravenhage. Het betrof een studie in het kader van een afstudeeropdracht van een studente statistiek en een studente arbeids- en organisatiepsychologie. De studie vloeide voort uit onderzoek in het kader van het rapport 'Hoger Onderwijs in Fasen' (WRR, 1995). In dit rapport wordt onder meer aandacht besteed aan de aansluiting van het hoger onderwijs op de vraag vanuit de arbeidsmarkt. Door een groeiend aanbod van afgestudeerden uit het hoger onderwijs en de enorme functie-specificiteit van opleidingen vindt slechts een deel van de hoger opgeleiden een baan die exact aansluit op hun specialisatie. Een veel grotere groep afgestudeerden vindt werk in beroepen die verder van het eigen vakgebied af liggen. Ook de grotere mobiliteit op de arbeidsmarkt leidt er toe dat flexibiliteit en aanpassingsvermogen van hoger opgeleiden steeds belangrijker worden. De vraag is echter of dit ook merkbaar is in de vraag van werkgevers, naar kwaliteiten van pas afgestudeerde HBO'ers en academici. Zoeken zij breed opgeleide, flexibel inzetbare kandidaten met algemene academische vaardigheden en wetenschappelijke attitudes, of hechten zij toch meer belang aan vakspecifieke kennis en vaardigheden?

Het onderzoek Om deze vraag te beantwoorden werden meer dan 8000 curricula vitae (cv's) bestudeerd. Deze cv's waren afkomstig van de Talentendatabank. De Talentendatabank brengt werkgevers, die een vacature hebben, in contact met bijna- en pas afgestudeerde HBO'ers en academici. Studenten schrijven zich kosteloos in, middels een diskette. Het standaard-cv bevat een groot aantal gebruikelijke rubrieken, zoals personalia, opleiding en ervaring. Maar ook kunnen kandidaten aangeven naar welk vakgebied en welke branche hun voorkeur uitgaat. In een open vraag kunnen zij een meer persoonlijke 'touch' geven aan het cv. In maximaal 150 woorden beschrijven zij waar hun interesses liggen en welke bijzondere kwaliteiten zij bezitten. Onderzocht werd welke voorkeuren afgestudeerden hebben ten aanzien van een toekomstige baan. Vervolgens werd een antwoord gezocht op de vraag aan welke kenmerken en kwaliteiten van de kandidaten het meeste belang wordt gehecht door werkgevers die uit het bestand van de Talentendatabank cv's selecteren.

Voorkeuren van pas afgestudeerden De voorkeur voor een vakgebied wordt vooral bepaald door het feit of iemand een opleiding heeft gevolgd in de betreffende sector. Ook het feit dat men reeds werkervaring heeft opgedaan in het betreffende vakgebied is een bepalende factor. Afgestudeerden stellen zich, wanneer zij zich inschrijven bij de Talentendatabank, flexibel op. Ze geven meerdere vakgebieden aan waarin zij werkzaam willen zijn en een relatief groot aantal kandidaten geeft zelfs aan geen voorkeur te hebben voor een bepaald vakgebied. Het lijkt erop alsof zij zoveel mogelijk opties open willen houden en ook bereid zijn om functies te vervullen, die buiten het eigen vakgebied vallen.

Selectiecriteria van werkgevers Selecterende werkgevers hanteren als belangrijkste selectiecriteria respectievelijk de gevolgde opleiding (bijvoorbeeld 'bedrijfskunde'), de sector van de opleiding (bijvoorbeeld het 'Hoger Economisch Onderwijs') en het niveau van de opleiding (Hoger Beroeps Onderwijs of Wetenschappelijk Onderwijs). Voorts wordt sterk gelet op werk- en stage-ervaring. Naarmate men meer werkervaring heeft, wordt de kans om geselecteerd te worden groter. Een volgend belangrijk aspect is de organisatorische- of bestuurlijke ervaringen die de afgestudeerde heeft opgedaan buiten de studie. Door deze activiteiten zou de kandidaat kennis en vaardigheden hebben kunnen ontwikkeld die een aanvulling vormen op de in de opleiding aangeleerde kennis. Goede redactionele vaardigheden blijken tenslotte eveneens een belangrijke rol te spelen bij selectie uit de cv's. Opvallend was dat werkgevers slechts in geringe mate geinteresseerd waren in de specifieke afstudeerrichting van de kandidaten. Deze laatste bevinding en de relatief hoge percentages van de kans om geselecteerd te worden wanneer niet aan alle opleidingseisen is voldaan leidde tot de conclusie dat werkgevers bovenal op zoek zijn naar een algemene indicatie van de capaciteiten van de sollicitant (gevolgde opleiding, opleidingssector en het niveau (HBO of WO)). Het lijkt of zij kandidaten zoeken, die binnen hun vakgebied breed inzetbaar zijn. De vakspecifieke kennis die zij binnen een afstudeerrichting hebben opgedaan lijkt in de eerste fase van het selectieproces van ondergeschikt belang. Uit de analyse van de teksten in de open vraag van het cv bleek, dat werkgevers er vooral prijs op stellen wanneer kandidaten een realistisch beeld van zichzelf schetsen. Dat wil zeggen dat men naast positieve informatie, ook een minpuntje van zichzelf kan noemen. Overigens leverde de analyse van de open vraag met name opmerkelijke verschillen tussen mannen en vrouwen in de wijze waarop zij zichzelf in de tekst presenteren.

Tenslotte De resultaten van het onderzoek dienen met enige voorzichtigheid te worden geinterpreteerd, omdat in de eerste plaats het aantal werkgevers dat in de studie kon worden betrokken ten tijde van het onderzoek gering was. Ten tweede vormt het cv-bestand van de Talentendatabank, vanwege een oververtegenwoordiging van technici en economen, geen representatieve steekproef uit de gehele groep van afgestudeerden. Toch levert het onderzoek een interessante bijdrage aan het werk dat op dit terrein reeds is verricht. Er is weinig onderzoek gedaan naar feitelijk selectiegedrag van werkgevers. In deze studie kon, aan de hand van het beschikbare materiaal, daadwerkelijk selectiegedrag van selecteurs worden bestudeerd, zonder de storende invloed van sociaal wenselijke antwoorden of beduchtheid op deelname aan onderzoek.

05-04-2000

  Info: