De VVS is een heterogene vereniging, die de afgelopen jaren een licht kwijnend bestaan lijkt te hebben: het ledenaantal neemt af, en het produktenpakket veroudert. Het beroepsgebied mist uitstraling.

De leden van de VVS zijn voornamelijk werkzaam bij universiteiten, bij onderzoeksinstellingen, en in het bedrijfsleven. Sommige secties van de VVS hebben enkel leden die werkzaam zijn bij de universiteiten [SMS, SWS, ECS] of in het bedrijfsleven [BDS], andere secties kennen een meer gevarieerde samenstelling [SSP, NGB, BMS].

In onderstaande tabel zijn de ledenaantallen over de jaren 1984-1998 gegeven. In 1984 beschikte de VVS over 1286 leden. Na een plotselinge toename in 1988, bereikte het ledenaantal een hoogtepunt in 1990. Daarna trad een gestage daling in [zo'n 3 procent per jaar].

De daling van het aantal leden houdt wellicht verband met de sterke opkomst van het gebruik van softwarepakketten in de afgelopen tien jaar. Hierdoor verliest met name statistiek het karakter van een specialisme, en verwordt tot een vaardigheid. Ten gevolge van deze ontwikkeling zijn middelbaar niveau functies [opleidingsniveau statistisch assistent] aan het verdwijnen.

In de operations research is een tendens naar verzelfstandiging zichtbaar: bij grote bedrijven [zoals Shell en Philips] vindt inkrimping plaats bij de op het vakgebied opererende stafafdelingen, terwijl gespecialiseerde bedrijven [zoals ORTEC] uitbreiden.

De huidige inkrimping van de universiteiten zal in de directe toekomst ongetwijfeld zijn weerslag hebben op de in de statistiek en operationele research beschikbare functies van hoger niveau.

Verdere inkrimping van de VVS zal leiden tot verhoogde abonnementsprijzen. Omdat ook in andere opzichten vaste kosten bij lager ledental een steeds grotere rol gaan spelen, en de rek in de krimp er langzamerhand uit is, is de eerste prioriteit van de VVS het tot stilstand brengen van de daling in het ledental. Lukt dat niet, dan wordt een kritieke grens gepasseerd en zullen de diensten aan de leden in negatieve zin moeten worden bijgesteld.

Het huidige productenpakket van de VVS bestaat uit opleidingen, publicaties en lezingendagen, en is dus voornamelijk academisch van aard.

De opleiding voor statistiek, de SOS, wordt voor een deel gestopt. De statistische dag lijkt minder mensen te trekken. Het jaarverslag van 1998 lijkt veel op dat van 1988: de VVS is nauwelijks veranderd maar de wereld eromheen wel.

Bovenstaande feiten maken duidelijk dat een herbezinning op de toekomst nodig is. Als eerste stap is de leden van de VVS aan het einde van 1997 via een enquête om hun mening gevraagd. De relatief omvangrijke reactie op deze enquête geeft een zeer divers beeld te zien dat niet eenvoudig in een aantal conclusies is samen te vatten.

Afgelopen jaar is het VVS bestuur begonnen tijdens haar maandelijkse vergaderingen steeds een sectie uit te nodigen om de situatie en toekomst van sectie en VVS te bespreken. De mate van activiteit van de secties blijkt behoorlijk te verschillen, maar globaal kan worden gesteld dat de secties in toenemende mate moeite hebben om trekkers voor de activiteiten te vinden en dat de belangstelling voor de activteiten eerder af- dan toeneemt.

Een sterkte-zwakte analyse volgens de bedrijfssectie die zich met name op het vakgebied en haar beroepsbeoefenaren richt lijkt een VVS-brede geldigheid te hebben.

De sterke punten richten zich hierbij met name op de kracht van de statistiek en de besliskunde. De universele inzetbaarheid van de procesgerichte gestructureerde denkwijze, de grote bruikbaarheid van de gehanteerde methoden en technieken bij het beantwoorden van maatschappelijk relevante vraagstukken. Uit deze kracht van onze achtergrond volgt een groot aantal kansen, waaronder de toegenomen aandacht voor kwaliteitszorg, toenemende flexibilisering, grotere aanwezigheid van data en toegankelijke software, toenemende vraag naar rationalisering en optimalisering van processen.

Daar staan echter zwakke kanten tegenover die zowel gelden voor onze Vereniging als veel van haar leden. Te noemen zijn de zwakke marketing vaardigheden, de techniek of toepassingsgerichtheid i.p.v. een klantgerichtheid, het onvermogen onze meerwaarde in enkele zinnen duidelijk te maken en de neiging ons te beperken tot operationele deelvraagstukken i.p.v. een meer globale (strategische) bijdrage.

Door deze zwakkere kanten dreigen onze vakgebieden en Vereniging te worden gemarginaliseerd.

Genoemde marginalisering moet worden gestopt en een uitbuiting van onze sterke kanten en benutting van de kansen is aan de orde. Dit beleidsplan is een eerste aanzet tot een positionering van onze Vereniging die bij dit proces behulpzaam kan zijn.

De doelgroep voor de Vereniging zijn personen die werkzaam zijn rondom het gebruik van, en het onderzoek naar, kwantitatieve methoden en technieken en de toepassing hiervan in een modelmatige/gestructureerde benadering voor de oplossing van complexe probleemstellingen.

Bij de behartiging van de belangen is het niet mogelijk actief op te treden voor individuele leden, maar is het doel individuele leden te laten profiteren van algemene activiteiten/kaders die de Vereniging de gezamenlijke leden biedt.

De belangen behartiging wordt met name ingevuld door de leden :

• een netwerk te bieden van aanverwante personen en organisaties,
• de uitstraling van de relevante vakgebieden te verbeteren,
• te informeren over interessante ontwikkelingen.

Momenteel vinden zowel diverse schakeringen statistici als besliskundigen (Operations Research) hun weg naar de VVS. Binnen deze laatste groep speelt de statistiek deels nauwelijks enige rol. Dit leidt tot een relatief gemelleerd gezelschap, waarbij de focus op kwantificeerbare processen en een kwantitatieve gestructureerde/modelmatige benadering de verbindende factor is.

In plaats van de Vereniging uiteen te laten vallen in meer homogene, maar kleine en daarmee minder daadkrachtige organisaties, kiest de Vereniging er voor om de doelgroep ruim te definiëren.

Hierbij wil de Vereniging onderdak bieden aan zowel meer theoretisch (Universiteit/HBO) als meer praktisch (overheid/bedrijfsleven) georiënteerden.

De opkomst van softwarepakketten maakt dat mensen zich in mindere mate uitsluitend profileren als specialist van bepaalde kwantitatieve methoden en technieken. In toenemende mate specialiseert men zich in een toepassingsgebied, waarbinnen men de kwantitatieve benadering vormgeeft. De Vereniging zal zich in de

toekomst daarom ook meer moeten toeleggen of zelfs organiseren vanuit toepassingsrichtingen. In enige mate is dit reeds het geval, maar rondom richtingen als marketing, financiering, logistiek en groepen als Mathematische Biologie, Chemometrici, Sensorici, Crimometrie, etc. zouden zich, al dan niet in samenwerking met bestaande organisaties m.b.t. deze toepassingsgebieden, binnen onze Vereniging secties kunnen groeperen.

Ondanks dat de Vereniging momenteel juist relatief weinig leden trekt vanuit het bedrijfsleven, lijkt deze doelgroep potentieel het meest gebaat bij een goed functionerende Vereniging. Binnen de academische wereld bestaan veel alternatieven en in de toekomst zal de VVS waarschijnlijk steeds meer concurrentie ondervinden van onderzoeksscholen, zoals Stieltjes, MRI, Center, Tinbergen en Trail.

De VVS kan, zeker voor de leden uit het bedrijfsleven, een belangrijke functie bieden bij het vergroten en onderhouden van een netwerk. Hierbij wordt gedoeld op de contacten die de leden middels door de Vereniging georganiseerde activiteiten kunnen leggen, maar ook aan de contacten die kunnen volgen uit de informatie die de leden via de publicaties van de Vereniging ontvangen.

Een probleem waarmee veel (potentiele) leden van de Vereniging kampen, is het gebrekkige imago (voor zover al aanwezig) van een kwantitatieve gestructureerde benadering. Statistiek wordt in brede lagen van de bevolking gewantrouwd ("lies, damned lies, and statistics"). De mogelijkheden voor besliskundige modellen en (optimalisatie) technieken zijn veelal onbekend of sceptisch bezien. De overeenkomst tussen de technieken waarmee in diverse toepassingsgebieden successen worden behaald, blijft onopgemerkt. Als gevolg dient ieder het bestaansrecht van zijn discipline vooral door eigen successen te verdedigen en leiden ‘vergelijkbare’ successen van anderen onvoldoende tot een positieve bijkleuring van het nut van het type benadering.

Bovenstaande voordelen zijn voor mensen in de praktijk van groot belang. Ook voor de leden die werkzaam zijn op onderwijs- en onderzoeksinstellingen geldt echter dat een beter imago van het vakgebied behulpzaam kan zijn bij de verdediging tegen bezuinigingsrondes en derde geldstroom activiteiten.

1. Produkten en diensten

Als een voor Nederlandse begrippen tamelijk grote beroepsvereniging van heterogene samenstelling is het voor de VVS essentieel om de leden een redelijk gedifferentieerd pakket aan periodieken/communicatieplatforms aan te bieden. Dit betekent tevens dat niet alle periodieken iedereen in gelijke mate zullen of hoeven aan te spreken. Er bleken in het verleden (begin 1998) tussen de secties duidelijke verschillen in de belangstelling voor Statistica Neerlandica, Kwantitatieve Methoden en VVS-bulletin. Wel werden deze drie periodieken ieder door meer dan de helft van de leden geheel of gedeeltelijk gelezen. Ontwikkelingen en veranderingen in het pakket om beter bij de wensen van de leden aan te sluiten, moeten op langere termijn budget-neutraal worden uitgevoerd. Hogere kosten door uitbreiding of verbetering in bepaalde onderdelen moeten gecompenseerd worden door lagere kosten elders.

De ontwikkeling van dit nieuwe medium met grote relevantie, zowel voor de eigen leden als voor de externe publiciteit, is binnen de VVS betrekkelijk laat op gang gekomen. Op dit moment (begin 1999) is een redactie samengesteld met grote expertise zowel op technisch als inhoudelijk gebied. Bovendien is het grondplan van de website gereed gekomen en extern toegankelijk gemaakt. In de nabije toekomst zal het grondplan verder worden opgevuld en uitgebouwd. Het ligt in de bedoeling dat de website in de toekomst vele functies gedeeltelijk of geheel zal overnemen en nieuwe functies zal creëren (last-minute aankondigingen, statistische advisering enz.). Bestaande functies worden echter niet stopgezet, voordat de website heeft bewezen hierin op bevredigende wijze te kunnen voorzien.

Reeds lange tijd bestaat er bij groepen leden, in het bijzonder bij de NGB, behoefte aan een glossy magazine. Doelstelling is de VVS-leden via Nederlandse, niet-wetenschappelijke ("formulevrije") artikelen op de hoogte te houden van ontwikkelingen en nieuws op statistisch en OR gebied, met name maar niet uitsluitend in Nederland. De verwachting is dat dit blad mede door een sterkere actualiteitswaarde samenbindend werkt en een krachtige externe imago verbeterende uitstraling zal hebben. Als een dergelijk magazine meer op de leestafels van bedrijven terecht zal komen dan andere VVS-periodieken leidt dit niet alleen tot een voor de leden aantrekkelijke imago verbetering, maar kan het ook leiden tot een toename van het aantal leden.

Het VVS-bulletin voorziet momenteel in een duidelijke behoefte. Een goed functionerende web-site en een glossy magazine kunnen deze functie echter op een aantrekkelijke wijze overnemen. Zolang dat niet op natuurlijke wijze is gebeurd, dient het VVS-bulletin haar nuttige rol te blijven vervullen. Komend jaar zal getracht worden de informatie van het VVS-bulletin ook via de Web-site beschikbaar te stellen. Daarna zal worden geëvalueerd in welke mate nog behoefte aan het VVS-bulletin bestaat.

Onlangs is met Blackwell Publishers het contract betreffende SN verlengd voor de 4-jarige periode 1999-2002. Het feit dat de loopperiode 4 jaar is geworden in plaats van eerder 5 jaar geeft de vereniging meer ruimte maar betekent ook dat eventuele wijzigingsvoorstellen in de komende 2 jaar moeten worden voorbereid. Ook SN heeft zowel een interne als een sterk internationaal gerichte externe functie. De VVS ondersteunt het redactiebeleid waarin de nadruk ligt op helderheid, toegankelijkheid voor de algemene lezer en toepasbaarheid van artikelen die aan hoge internationale standaarden moeten voldoen. In vervolg op de opname van SN in de afgelopen periode in "Science citation index expanded", "Research alert" en "CompuMath citation index", ondersteunt de VVS het streven van de redactie naar opname in "Science citation index" en "Social science citation index".

De formule van KM, een snel informeel communicatiemiddel voor wetenschappelijke artikelen en korte notities die relevant zijn voor de toepassing van statistiek of operationele research en die voor een groot aantal leden van de VVS toegankelijk zijn, blijkt zeer succesrijk (begin 1998 las 83,5% van de leden dit blad geheel of gedeeltelijk). Voorlopig behoeft deze formule geen bijstelling.

De Statistische dag past goed in de netwerkfunctie van de Vereniging. Het is gewenst het uitstralings- en imago-effect dat van een dergelijke dag uitgaat te verbeteren. Voor het lustrum jaar in 2000 moeten daarom activiteiten worden ontplooid die tot aandacht in de landelijke media zullen leiden.

Daar waar de secties het dichtst bij de leden staan, dienen de secties met name een invullling te geven aan de netwerk functie van de vereniging. Om het draagvlak van de activiteiten te vergroten, dient meer samenwerking te worden gezocht bij andere secties en andere verenigingen.

Er lijkt geen zinnige rol meer weggelegd voor de Vereniging in de verzorging van opleidingen. In plaats hiervan kan de Vereniging zich profileren als waarborger van de kwaliteit. Hierbij kan worden gedacht aan diverse wijzen van certificering. Momenteel vindt overleg plaats met HBO opleidingen voor een kwaliteitsbeoordelingsrol van de VVS.

In het kader van de belangenbehartiging van haar leden kan de VVS door gezamenlijke inkoop op terreinen als boeken en verzekeringen kostenverlagingen voor haar leden mogelijk maken. Met uitgevers is hierover contact gelegd en de eerste successen zijn behaald.

2. Organisatie

Onduidelijk is of de huidige organisatie van de Vereniging de beste is. Dat wil zeggen een Bestuur met daaronder Secties. Alternatief is de Vereniging te zien als een federatie van meer zelfstandige delen (de huidige secties). Het Verenigingsbestuur zou dan kunnen bestaan uit de verzameling van de voorzitters van de Secties.

Hiertoe lijkt des te meer reden als we ons meer op toepassingsgebieden richten. Een Sectie richt zich dan op een toepassingsgebied en zou in sterkere mate zelfstandig moeten zijn. Zoals dat nu reeds bij het NGB wordt gewenst.

Consequenties, voor- en nadelen zijn tamelijk onduidelijk. Maar de huidige structuur maakt het moeilijk om nieuwe groepen nieuwe leden aan te trekken.

Als eerste stap is het VVS bestuur er toe over gegaan om iedere vergadering met een orgaan (sectie of commissie) van de Vereniging van gedachten te wisselen.

3. Ledenwerving

Als de afname van het ledenbestand zich voortzet, zal de Vereniging op termijn geen bestaansrecht meer hebben. Groei is, zo niet noodzakelijk, dan toch zeker gewenst om zinnig te kunnen doorgaan. Actievere ledenwerving is daarom nodig.

Bij pas afgestudeerden worden de mogelijkheden om deze in te lijven onvoldoende benut. Ook is een toename van het ledenaantal mogelijk door de Vereniging te verbreden naar nieuwe toepassingsgebieden.

1998

• Internet pagina opzetten.
• Voorbereiding plannen Glossy magazine.
• Afbouw eigen opleidingen en contacten met HBO over een rol van de VVS bij certificering.
• Benaderen uitgevers voor goedkopere aanbiedingen aan leden.

1999

• Operationalisering Web-site en opname van info VVS-bulletin in dit medium.
• Verdere uitwerking en start glossy magazine.
• Analyseren van consequenties van mogelijke alternatieve organisatievormen.
• Activering ledenwerving.